5 Điểm mới ISO 9001:2026 đã được công bố bằng bản tiêu chuẩn chính thức từ diễn đàn ISO ngày 16 tháng 09 năm 2026: Tư vấn, đào tạo và lộ trình chuyển đổi từ phiên bản 2015 thành công.
Bạn có phải áp dụng ngay phiên bản mới ISO 9001: 2026 không
Như vậy sau 11 năm kể từ ngày phiên bản ISO 9001:2015 ra đời. Tiểu ban TC 176/ SC 2 đã công bố tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng phiên bản 6. Trên website diễn đàn ISO.org đã có bản tiêu chuẩn mới này hoặc bạn có thể tìm các bản draft để tham khảo nội dung.
Tại Việt Nam, Viện tiêu chuẩn Chất lượng (Bộ KHCN) sẽ cung cấp bản chính thức bằng Tiếng Việt khi phiên bản TCVN ISO 9001:2026 được ban hành: Thông thường cuối năm sẽ có bản TCVN.
Câu hỏi là bạn có phải áp dụng ngay phiên bản mới không?
- Nếu bạn muốn áp dụng/ cập nhật những yêu cầu theo tiêu chuẩn mới thì hoàn toàn có thể thực hiện dựa trên cập nhật những thay đổi ISO 9001:2026. Sửa đổi quy trình, bổ sung các thủ tục đáp ứng yêu cầu.
- Cấp chứng nhận mới ISO 9001:2026 ngay được không: Không thể thực hiện bởi nhiều lý do (Tổ chức đánh giá phải cập nhật các thủ tục cấp Chứng nhận theo phiên bản mới và chờ phê duyệt, các chuyên gia đánh giá cũng cần được đào tạo cập nhật thông tin…).
Chốt lại vấn đề: Bạn chỉ có thể tự áp dụng phiên bản mới dựa theo yêu cầu của tiêu chuẩn mà chưa thể đăng ký đánh giá Chứng nhận ISO 9001:2026 (cần thời gian tự áp dụng hoạt động chuyển đổi của Doanh nghiệp và của Tổ chức Chứng nhận).
Những điểm mới của tiêu chuẩn ISO 9001 phiên bản 2026
Văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức là điểm mới ISO 9001:2026
Điều khoản đề cập: 5.1.1; 7.1.4 và 7.3
Như bạn đã biết, mỗi doanh nghiệp khi áp dụng tiêu chuẩn HTQLCL đều xây dựng các chính sách, mục tiêu và các quy trình để đạt được mục tiêu đó. Cách tiếp cận của bạn sẽ như thế nào cho các tình huống dưới đây:
Giải quyết khiếu nại của Khách hàng | Hành động 1: Tiếp nhận, xác minh, phản hồi, xử lý và đưa ra hành động khắc phục. |
Hành động 2: Né tránh, đổ lỗi cho Khách hàng hoặc xử lý tạm thời. | |
Tuân thủ quy trình: Kiểm tra thông số vận hành máy đầu ca | Hành động 1: Kiểm tra, và ghi chép trung thực về số liệu trên máy. |
Hành động 2: Ghi số liệu tượng trưng và không quan sát thực tế. | |
Kiểm soát sản phẩm không phù hợp | Hành động 1: Cách ly, đưa ra biện pháp khắc phục. |
Hành động 2: Bỏ qua sai lỗi và giao hàng. |
Quality Culture: Văn hóa chất lượng chính là thái độ, niềm tin và hành vi của bạn cho các chính sách và mục tiêu đã tuyên bố. Bạn sẽ làm nó đúng ngay từ đầu thay vì thực hiện nó mang tính đối phó.
Các hành động thích hợp:
- Thiết lập chính sách văn hóa: Lãnh đạo phải là người thiết lập và xác định kim chỉ nam chất lượng là điều mà tổ chức hướng đến. Xác định những giá trị và hành vi mà lãnh đạo mong muốn toàn thể nhân viên thực hiện trong công việc hằng ngày.
- Truyền thông và đào tạo: Truyền đạt tới tất cả mọi người trong tổ chức hiểu được văn hóa chất lượng (thông qua cuộc họp, bản tin, áp phích, khẩu hiệu…). Giúp nhân viên hiểu văn hóa chất lượng là gì và biết mình phải làm gì trong từng vị trí công việc.
- Đặt ra mục tiêu: Đưa ra các mục tiêu về hành vi đạo đức trong mục tiêu chất lượng của tổ chức và các bộ phận. Không nên đặt mục tiêu chung chung như “nâng cao văn hóa chất lượng”. Hãy xác định chỉ tiêu, thời hạn, người phụ trách và phương pháp đo lường.
- Đo lường và cải tiến: Đây là bước giúp doanh nghiệp chứng minh văn hóa chất lượng thực sự được thực hiện, thay vì chỉ tồn tại trên giấy (có thể đo lường về số sai lỗi lặp lại, tỉ lệ hành động khắc phục đúng hạn, số lượng khiếu nại của khách hàng…)
Lập kế hoạch và quản lý sự thay đổi – điểm mới thứ 2 ISO 9001:2026
Điều khoản: 5.3; 6.3; 8.5.6;
Với môi trường doanh nghiệp vĩ mô, vi mô ngày càng biến động các thay đổi là điều chắc chắc xảy ra: Quy định pháp luật, sự kỳ vọng khách hàng, công nghệ, thách thức của chuỗi cung ứng, nhân lực của tổ chức…Bạn cần chủ động lập kế hoạch cho các thay đổi.
Các hành động thích hợp:
- Đề nghị thay đổi: Tất cả các bộ phận trong công ty thường xuyên xem xét rà soát toàn diện các vấn đề vĩ mô và vi mô.. trong phạm vi quản lý; nếu thấy có những vấn đề không phù hợp hoặc thường xuyên không đảm bảo hiệu quả thì đề nghị thay đổi.
- Đánh giá tác động – rủi ro và cơ hội: Tham khảo ý kiến của bộ phận có nhu cầu đề nghị thay đổi và các bộ phận liên quan để đánh giá “tác động của các thay đổi và rủi ro và cơ hội”.
- Lập kế hoạch thay đổi: Những việc cần thực hiện, thời gian, người phụ trách, cách thức theo dõi và đánh giá hiệu quả thay đổi.
- Thực hiện thay đổi: Tuân thủ các phương án đã phê duyệt, ghi nhận các kết quả, thông báo khi có rủi ro phát sinh
- Đánh giá và đo lường những thay đổi: Hệ thống có hoạt động bình thường, sản phẩm và dịch vụ vẫn đáp ứng yêu cầu của khách hàng, các cơ hội cải tiến của hệ thống.
Biến đổi khí hậu là điểm mới thứ 3 ISO 9001:2026
Điều khoản: 4.1; 4.2 và 6.1
Gia tăng phát thải khí nhà kính từ: đốt nhiên liệu hóa thạch (xăng dầu, khí tự nhiên, than…), phá rừng, các hoạt động công nghiệp, đô thi hóa nhanh là một trong những nguyên nhân chính gây nên biến đổi khí hậu toàn cầu. Vậy nó ảnh hưởng như thế nào tới doanh nghiệp của bạn. Hãy trả lời những câu hỏi dưới đây:
- Nắng nóng kéo dài có làm giảm năng suất lao động của nhân sự tại tổ chức của bạn không?
- Mưa bão lớn có làm dịch vụ hoặc sản phẩm bạn cung cấp tới khách hàng khó khăn hơn trước: không thể sản xuất, giao hàng chậm?
- Nguồn nguyên liệu đầu vào của bạn có bị ảnh hường hoặc tăng giá đột biến?
- Bạn có sử dụng tài nguyên liệu để phục vụ sản xuất?
- Khách hàng có yêu cầu bạn phải có biện pháp giảm phát thải khí nhà kính?
Đúng bạn sẽ phải đối mặt với một trong những rủi ro kể trên và đưa ra các hành động để giảm thiểu những thiệt hại sẽ gặp phải. Hoặc ngược lại đó có thể là cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp.
Các hành động thích hợp:
Không có quy định trong tiêu chuẩn về phương pháp/ công cụ/ quy trình để xác định biến đổi khí hậu (các vấn đề bên ngoài và bên trong) có liên quan đến HTQLCL ISO 9001:2026. Nhưng lãnh đạo cao nhất phải giải trình được vấn đề biến đổi khí hậu có ảnh hưởng tới tổ chức như thế nào.
Vì vậy không bắt buộc phải có một bảng nhận diện các bối cảnh có liên quan đến biến đổi khí hậu, nếu bạn có thể trả lời cho những câu hỏi nêu trên và thường xuyên xem xét chúng ở các thời điểm thích hợp.
Tư duy dựa trên cơ hội trong ISO 9001:2026
Điều khoản 6.1.3
Trong phiên bản 2015, dường như Chúng ta chỉ tiếp cận tư duy dựa trên rủi ro: Nghĩa là bối cảnh, các bên liên quan có thể gây nên các rủi ro gì cho bạn, các hành động để giải quyết các rủi ro đó.
Phiên bản mới ISO 9001:2026 đề cập đến khái niệm: Tư duy dựa trên cơ hội (điều khoản 6.1.3), khi xác định bối cảnh của tổ chức và các bên liên quan. Bạn cần giải quyết các yếu tố khiến HTQLCL đi chệch khỏi mục tiêu, đối đa hóa hiệu quả.
Các hành động thích hợp:
- Xác định rõ cơ hội từ các nguồn bối cảnh và bên liên quan. Xác định nhu cầu và chính rủi ro liên quan đến cơ hội đó.
- Xây dựng chiến lược để đạt được mục tiêu.
Ví dụ 1: Đối với doanh nghiệp sản xuất khi xác định nhu cầu của khách hàng về chất lượng cao hơn (tỉ lệ hàng lỗi dưới 5%). Doanh nghiệp đã tập trung nguồn lực vào khâu hệ thống hóa quy trình sản xuất, giám sát công đoạn thay vì chỉ tập trung kiểm tra sản phẩm cuối cùng. Thực tế kết quả đo lường tỉ lệ hàng lỗi là 4,8%, đồng thời chi phí sản xuất giảm 20% vì khâu sửa hàng ít lại.
Ví dụ 2: Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh khi xem xét bối cảnh hệ thống đường cao tốc liên tỉnh ngày càng hoàn thiện. Doanh nghiệp đã thực hiện: Tối ưu tuyến vận chuyển, điều chỉnh lịch xe, bố trí điểm trung chuyển phù hợp và phát triển dịch vụ giao hàng liên tỉnh nhanh. Từ hành động đó nâng cao sự hài lòng của khách hàng, tăng năng lực cạnh tranh và tối ưu chi phí vận hành.
Phụ lục A là thay đổi trong ISO 9001:2026
Trong phiên bản mới này, tiểu ban TC 176/ SC 2 muốn các tổ chức hiểu rõ và tránh nhầm lẫn các yêu cầu trong tài liệu: Phụ lục A đã được thêm vào là một nguồn thông tin hữu ích giúp bạn tránh đi chệch hướng mà tiêu chuẩn hướng đến.
Lưu ý: Phụ lục cũng làm rõ đây không phải là hướng dẫn để thực hiện các yêu cầu của tiêu chuẩn, để xem xét các hướng dẫn vui lòng đọc tiêu chuẩn ISO 9002 và sổ tay ISO 9001 dành cho doanh nghiệp nhỏ.
Thủ tục chuyển đổi lên phiên bản mới ISO 9001:2026
Bạn có cần xây dựng lại toàn bộ hệ thống sổ tay, thủ tục để áp dụng phiên bản mới này không?
Câu trả lời là: Không! Như đã thông báo đây là phiên bản sửa đổi những nội dung trong tiêu chuẩn cho phù hợp với hiện trạng. Chứ không làm thay đổi đi toàn bộ những giá trị cốt lõi của ISO 9001 bao gồm:
- Chu trình P-D-CA
- Cải tiến liên tục
- Tiếp cận theo rủi ro…
Làm thế nào để chuyển đổi thành công
Xác định lại bối cảnh: Điều kiện bên trong và bên ngoài (pháp lý, công nghệ, thị trường, chiến lược, giá trị và văn hóa..), kỳ vọng các bên, trong đó có tính đến Biến đổi khí hậu.
Xác định rõ các quá trình chính: Xác định các yếu tố đầu vào – đầu ra, cách các yếu tố tương tác, ai là người chịu trách nhiệm và nguồn lực. Những biện pháp kiểm soát, cách thức đo lường và đánh giá.
Lãnh đạo thể hiện rõ vai trò:
- Tập trung vào khách hàng.
- Thiết lập chính sách chất lượng.
- Phân công trách nhiệm và quyền hạn.
Xem xét các rủi ro và cơ hội:
- Rủi ro: Không đáp ứng nhu cầu KH, lỗi quy trình, gián đoạn chuỗi cung ứng, nguồn lực thay đổi quy định.
- Cơ hội: Sản phẩm mới, nhà cung cấp mới, thay đổi quy trình cung cấp dịch vụ mới.
Đặt rõ mục tiêu cần đạt được:
- Cải thiện tính nhất quán trong tổ chức.
- Nâng cao sự hài lòng của Khách hàng hay,
- Tăng khả năng cạnh tranh thâm nhập thị trường lớn.
Sử dụng các bằng chứng để theo dõi hiệu suất: Đánh giá nội bộ, báo cáo hành động khắc phục, phản hồi khiếu nại của khách hàng, xem xét của lãnh đạo.
Bằng chứng có thể là:
- Nhận diện rủi ro và cơ hội có đề cập đến biến khí hậu.
- Chính sách chất lượng có thể hiện rõ: Văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức.
- Thủ tục quản lý sự thay đổi.
Thời hạn để chuyển đổi tiêu chuẩn ISO 9001 lên phiên bản mới 2026
Doanh nghiệp có ba (03) năm kể từ ngày phiên bản 2026 ban hành để chuyển đổi từ phiên bản cũ 2015. Tức ngày cuối cùng là 30 tháng 09 năm 2029, tất cả các các tổ chức phải áp dụng tiêu chuẩn mới ISO 9001:2026.
Tuy nhiên nếu doanh nghiệp bạn đăng ký đánh giá lần đầu thì kể từ ngày 31 tháng 03 năm 2028 cần đăng ký theo phiên bản 2026 (hướng dẫn của ACI (Tổ chức Hợp tác Kiểm định Toàn cầu).
🚀 DỊCH VỤ ISO 9001:2026 – ĐỒNG HÀNH CÙNG PAMV
✅ Đào tạo nhận thức chung về ISO 9001:2026;
🆕 Hướng dẫn cập nhật các yêu cầu mới;
🤝 Đào tạo văn hóa chất lượng & hành vi đạo đức;
📊 Tư vấn quản lý rủi ro và cơ hội;
🏆 Hỗ trợ chuẩn bị chuyển đổi chứng nhận.
🎯 Chủ động chuyển đổi – Nâng cao chất lượng – Gia tăng lợi thế cạnh tranh!
📩 Liên hệ PAMV ngay hôm nay để được tư vấn lộ trình phù hợp với doanh nghiệp!
